Khát vọng gieo hạt tri thức của thầy cô Bách khoa trong kỷ nguyên bán dẫn và AI

Công nghệ bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI) là 2 ngành mũi nhọn, giữ vai trò then chốt trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Giữa bối cảnh ấy, ĐHBK Hà Nội đã chủ động xây dựng chương trình đào tạo khép kín từ thiết kế, sản xuất, đóng gói - kiểm thử đến ứng dụng AI. Không chỉ mở ngành, mở chương trình, ĐHBK Hà Nội còn có đội ngũ thầy cô tiên phong “ươm mầm” cho thế hệ kỹ sư công nghệ cao

Hệ sinh thái đào tạo khép kín - từ thiết kế đến trí tuệ nhân tạo

Đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực bán dẫn và trí tuệ nhân tạo, ĐHBK Hà Nội đã liên tục mở rộng và đổi mới chương trình đào tạo. Năm 2019, Nhà trường ra mắt chương trình Cử nhân Trí tuệ nhân tạo và Khoa học dữ liệu, trở thành đơn vị tiên phong tại Việt Nam trong đào tạo bài bản và chuyên sâu về AI.

Đến năm 2023, ĐHBK Hà Nội tiếp tục mở rộng lĩnh vực đào tạo với hai chương trình mới: chuyên ngành Thiết kế vi mạch (thuộc ngành Kỹ thuật Điện tử – Viễn thông) và ngành Kỹ thuật Vi điện tử & Công nghệ nano.

Các chương trình được xây dựng nhằm đào tạo đội ngũ kỹ sư toàn diện, có khả năng tham gia vào toàn bộ chuỗi giá trị của ngành bán dẫn - từ thiết kế, sản xuất, đóng gói, kiểm thử cho đến phát triển các ứng dụng AI trên nền tảng phần cứng, góp phần hình thành hệ sinh thái đào tạo, nghiên cứu khép kín trong lĩnh vực công nghệ cao.

Khát vọng đào tạo thế hệ kỹ sư toàn diện

Theo PGS. Nguyễn Đức Minh, Phó Hiệu trưởng Trường Điện – Điện tử, Đại học Bách khoa Hà Nội, mục tiêu của chương trình đào tạo thiết kế vi mạch của trường Điện - Điện tử là hình thành đội ngũ kỹ sư có thể “vào việc ngay”, đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Hướng đến việc rút ngắn thời gian đào tạo lại tại doanh nghiệp bằng cách trang bị cho sinh viên kiến thức nền vững chắc cùng kỹ năng thực hành trên các công cụ thiết kế chuẩn công nghiệp.

PGS. Nguyễn Đức Minh nhấn mạnh: “thiết kế vi mạch là khâu tạo ra giá trị cao trong chuỗi sản xuất bán dẫn”. Vì vậy, mục tiêu của Nhà trường không chỉ dừng ở việc đào tạo kỹ sư giỏi nghề mà hướng tới bồi dưỡng thế hệ chuyên gia có khả năng sáng tạo, làm chủ công nghệ lõi.

“Chúng tôi mong muốn sinh viên Bách khoa thành thạo công cụ và đủ năng lực thiết kế những con chip mang dấu ấn Việt Nam” - Phó Hiệu trưởng Trường Điện – Điện tử chia sẻ.

Nếu thiết kế là nơi khởi đầu ý tưởng, thì vật liệu chính là nền tảng vật chất để hiện thực hóa con chip.

Theo PGS. Nguyễn Văn Quy, Trưởng khoa Vật liệu điện tử và linh kiện, trường Vật liệu, chương trình Kỹ thuật vi điện tử và Công nghệ nano được xem là chương trình đầu tiên ở Việt Nam đào tạo toàn diện quy trình sản xuất vi điện tử, bao gồm thiết kế, chế tạo, đóng gói, kiểm chuẩn và phát triển thiết bị điện tử sử dụng công nghệ nano.

Sinh viên được học lý thuyết vật liệu bán dẫn như silicon, SiC, GaN và trực tiếp tham gia thí nghiệm chế tạo wafer, xử lý bề mặt, nghiên cứu vật liệu nano, nền tảng cho các ứng dụng chip thế hệ mới.

Trưởng khoa Vật liệu điện tử và linh kiện, trường Vật liệu, ĐHBK Hà Nội chia sẻ: “Mục tiêu của chương trình đào tạo là đảm bảo kỹ sư Vi điện tử tốt nghiệp Bách khoa Hà Nội có thể tham gia vào toàn bộ chuỗi giá trị bán dẫn”.

Những mắt xích quyết định giá trị con chip

Giữ vai trò mắt xích cuối trong chuỗi đào tạo khép kín về bán dẫn của ĐHBK Hà Nội, các chương trình của Khoa Vật lý kỹ thuật (VLKT) hướng đến khâu đóng gói và kiểm thử (Assembly, Testing, and Packaging – ATP). Đây được coi là bước đưa con chip vào “cuộc sống”, cũng là bước quyết định chất lượng và độ tin cậy của mỗi con chip trước khi ra thị trường.

Dựa trên nền tảng vững chắc về vật lý chất rắn, vật lý bán dẫn, và các phương pháp phân tích vật lý hiện đại, Khoa Vật lý Kỹ thuật tập trung phát triển đào tạo mảng “Semiconductor Assembly, Testing & Packaging”, và đặc biệt là mảng đóng gói tiên tiến (Advanced Packaging). Với điều kiện hiện có, Khoa Vật lý kỹ thuật chú trọng nâng cao năng lực đo lường, phân tích lỗi, và kiểm thử vi mạch bằng các công nghệ tiên tiến như kính hiển vi điện tử quét, kính hiển vi siêu âm, kính hiển vi hồng ngoại, chụp CT 3D, và X-quang...

Sinh viên được tiếp cận trực tiếp công nghệ thực tế thông qua hợp tác với các tập đoàn lớn như Qorvo, Seoul Semiconductor Vina, hay LG Innotek. Sinh viên cũng được thực hành với các phép đo và các thiết bị phân tích hiện đại, từ đó tạo nên được bộ kỹ năng quan trọng để phát triển công việc trong lĩnh vực nghiên cứu và phát triển (R&D) hay kiểm soát chất lượng trong không chỉ các công ty về bán dẫn mà còn trong các công ty công nghệ cao.

PGS.TS. Nguyễn Công Tú, Giám đốc Chương trình Đào tạo Vật lý Kỹ thuật, nhấn mạnh, khát vọng của Khoa là đào tạo thế hệ kỹ sư có nền tảng vật lý vững chắc, kỹ năng phân tích sắc bén, và năng lực kết hợp kiến thức liên ngành, đủ khả năng liên tục cập nhật và làm chủ các công nghệ tiên tiến trong chuỗi giá trị bán dẫn, đặc biệt là lĩnh vực đóng gói tiên tiến, một lĩnh vực đòi hỏi kiến thức với mức độ liên ngành cao.

“Chương trình đào tạo giúp sinh viên hiểu cấu trúc của con chip, nắm được quy trình chế tạo một linh kiện bán dẫn, nắm rõ quy trình đóng gói và các bước kiểm tra chip, từ đó sinh viên có được năng lực đánh giá, phân tích, và đưa ra giải pháp kỹ thuật, góp phần vào việc nâng cao hiệu suất sản xuất và đảm bảo yêu cầu ngặt nghèo về chất lượng của sản phẩm bán dẫn” – Giám đốc Chương trình Đào tạo Vật lý Kỹ thuật khẳng định.

Nếu ba khâu trước tạo nên “thân thể” của con chip, thì AI chính là “bộ não”, giúp chip phát huy giá trị thực tiễn. Khẳng định tầm quan trọng của việc đào tạo nhân lực trong lĩnh vực Khoa học Dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo, TS. Đinh Viết Sang, Phó Hiệu trưởng Trường Công nghệ Thông tin và Truyền thông, ĐHBK Hà Nội, cho biết trước sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, lĩnh vực này đã tạo ra nhiều kết quả quan trọng, ứng dụng rộng rãi trong sản xuất, kinh doanh, y tế, giáo dục… “Chương trình Khoa học dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo của nhà trường được thiết kế tích hợp kiến thức về dữ liệu lớn và AI, trang bị cho sinh viên nền tảng học máy, thị giác máy tính, xử lý ngôn ngữ tự nhiên và điện toán hiệu năng cao, đồng thời thực hành trực tiếp trên phần cứng thực tế” - TS. Đinh Viết Sang chia sẻ.

Từ năm 2021, ĐHBK Hà Nội hợp tác với Tập đoàn Naver (Hàn Quốc) thành lập Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế về Trí tuệ Nhân tạo – BK.AI, một trong những trung tâm AI đại học hàng đầu Việt Nam. Các nghiên cứu tại BK.AI không chỉ mang giá trị học thuật mà còn được ứng dụng trên phần cứng bán dẫn, giúp sinh viên hiểu rõ cách AI vận hành và tối ưu mô hình trên chip.

Nhà trường kỳ vọng chương trình đào tạo Khoa học dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo giúp sinh viên nắm vững lý thuyết, phát triển giải pháp AI tiên tiến và tham gia các dự án tầm quốc tế, kiến tạo công nghệ tương lai.

Khát vọng gieo hạt tri thức của thầy cô Bách khoa Hà Nội trong kỷ nguyên bán dẫn và AI chính là nền tảng để đào tạo thế hệ kỹ sư toàn diện, đủ năng lực dẫn dắt công nghệ Việt Nam. Nhờ sự kết nối chặt chẽ giữa các trường, khoa, viện, sinh viên ĐHBK Hà Nội được học xuyên suốt từ thiết kế vi mạch, vật liệu bán dẫn, đóng gói – kiểm thử cho đến phát triển ứng dụng AI trên phần cứng thực tế