Cơ hội phát triển mô hình xã hội trí tuệ nhân tạo cho Việt Nam

Sáng nay (8/1), Đại học Bách khoa Hà Nội phối hợp cùng VLAB Innovation và Báo VietNamNet tổ chức Hội thảo “Đối thoại về Xã hội trí tuệ nhân tạo - Vận hội và giải pháp cho Việt Nam”. 

Sự kiện hướng đến trao đổi và làm rõ các vấn đề cốt lõi của xã hội trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), từ cơ hội phát triển, đổi mới sáng tạo cho đến các thách thức về quản trị, đạo đức và tác động xã hội.

Hội thảo quy tụ nhiều chuyên gia trong nước và quốc tế: Ông Nguyễn Anh Tuấn - Giám đốc điều hành Diễn đàn Toàn cầu Boston (Boston Global Forum - BGF); TS. Glen Weyl - Nhà sáng lập Viện Plurality, Tiến sĩ kinh tế tại Đại học Princeton; ông Nguyễn Song Nam - Tổng Giám đốc VLAB Innovation; cùng đại diện các tổ chức và sinh viên quan tâm đến lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.

Con người phải luôn đặt ở vị trí trung tâm trong thời đại AI

Phát biểu khai mạc, GS. Vũ Văn Yêm - Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội khẳng định hội thảo mang tính thời sự và chiến lược sâu sắc, hướng tới giải quyết câu hỏi cốt lõi: Khi AI ngày càng trở nên phổ biến, làm thế nào đảm bảo công nghệ này thúc đẩy phẩm giá con người, trách nhiệm giải trình và sự thịnh vượng chung thay vì làm suy yếu những giá trị đó?
  Ở góc độ đại học kỹ thuật-công nghệ hàng đầu, Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội nhấn mạnh trách nhiệm của Đại học Bách khoa Hà Nội không chỉ dừng ở việc đào tạo nhân lực, mà còn bao gồm đóng góp vào hệ tiêu chuẩn, giải pháp và định hướng phát triển AI dựa trên bằng chứng khoa học.

Theo GS. Vũ Văn Yêm, Đại học Bách khoa Hà Nội đang triển khai ba trọng tâm chiến lược nhằm thích ứng với kỷ nguyên AI:

Thứ nhất, đổi mới giáo dục từ mô hình truyền thụ theo môn học sang đào tạo dựa trên năng lực tích hợp. Năng lực dữ liệu và năng lực AI được xác định là chuẩn mực nền tảng mới, bao gồm diễn giải dữ liệu, tư duy thống kê, sử dụng công cụ AI có trách nhiệm và ra quyết định dựa trên bằng chứng thực tế.

Thứ hai, thúc đẩy tính liên ngành, xem đây là yêu cầu tất yếu của nền kinh tế số. Sự kết hợp giữa AI với sản xuất, y tế, tài chính, logistics hay hành chính công được xem là động lực tạo ra ảnh hưởng thực tiễn.

Thứ ba, định hướng Đại học Bách khoa Hà Nội trở thành đại học lấy sản phẩm làm trung tâm. Các hình thức học tập qua dự án, xưởng thực hành, phòng thí nghiệm và cơ chế ươm tạo, chuyển giao công nghệ được đẩy mạnh để đưa kết quả nghiên cứu vào thử nghiệm và thương mại hóa.

GS. Yêm khẳng định nguyên tắc cốt lõi: “Trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ quá trình ra quyết định nhưng trách nhiệm của con người phải luôn đặt ở vị trí trung tâm.”

Góc nhìn chuyên gia quốc tế về mô hình xã hội AI

Tại phiên tham luận, ông Nguyễn Anh Tuấn - Giám đốc điều hành Diễn đàn Toàn cầu Boston chia sẻ bài trình bày chủ đề “Xã hội trí tuệ nhân tạo và cơ hội cho Việt Nam”. 
  Ông Tuấn cho rằng cách tiếp cận AI của Đại học Bách khoa Hà Nội phù hợp với định hướng của “Xã hội trí tuệ nhân tạo” - khái niệm được đề cập trong cuốn sách “Xã hội trí tuệ nhân tạo – 30 năm đối tác Việt-Mỹ, từ Nha Trang đến Boston (1995-2025)” do Giáo sư Đại học Harvard Thomas E. Patterson và chính ông đồng tác giả.

Ông cũng chia sẻ câu chuyện cá nhân về hành trình gắn bó với công nghệ, cũng như trăn trở rằng Việt Nam không chỉ đi sau học hỏi, mà phải hướng đến sáng tạo và tạo ra các sản phẩm tác động tới thế giới. Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, Việt Nam có cơ hội hiện thực hóa những ý tưởng mới về mô hình xã hội AI khi cơ sở giáo dục đại học, trong đó nổi bật có Đại học Bách khoa Hà Nội, tiên phong chuyển hóa tư tưởng thành thực tiễn.

Tiếp đó, TS. Glen Weyl - Nhà sáng lập Viện Plurality, Tiến sĩ tại Đại học Princeton trình bày mô hình Plurality (Đa nguyên hợp tác), tập trung vào việc sử dụng công nghệ để tăng cường hợp tác xã hội và bảo vệ giá trị con người. 
  TS. Glen Weyl nhận định sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ tạo ra nhu cầu cấp thiết cho các hình thức quản trị mới dựa trên dữ liệu, AI và tham gia của cộng đồng. Ông đưa ra ví dụ về Nhật Bản, Đài Loan và Ấn Độ trong triển khai các mô hình quản trị số và cho rằng Việt Nam có vị trí đặc biệt để bứt phá theo mô hình này nhờ bối cảnh phát triển hiện tại. 

TS. Glen Weyl nhấn mạnh nguyên tắc “data and dignity”, dữ liệu cần mang lại cơ hội, thu nhập và giá trị cho chính những người đóng góp, đồng thời mô hình AI phải được căn chỉnh với đa dạng cộng đồng xã hội thay vì tạo ra cô lập hay phụ thuộc công nghệ.

Sau phần tham luận, phiên thảo luận chuyên đề diễn ra với sự tham gia của các diễn giả và khách mời: Ông Nguyễn Anh Tuấn, TS. Glen Weyl, Ông Nguyễn Song Nam và PGS. Nguyễn Bình Minh – Viện trưởng Viện Công nghệ và Kinh tế số, Đại học Bách khoa Hà Nội. Nội dung thảo luận xoay quanh các chủ đề như: Cốt lõi trong hợp tác giữa con người và công nghệ, chuẩn mực trong xã hội AI, vấn đề tiếp cận dữ liệu, hay vai trò của thế hệ trẻ Việt Nam trong kỷ nguyên công nghệ mới.
  Thông qua sự kiện, Đại học Bách khoa Hà Nội bày tỏ mong muốn tiếp tục kết nối giữa “3 nhà”: Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp nhằm thúc đẩy năng lực AI của Việt Nam theo hướng thực tiễn, liên ngành dựa trên dữ liệu và lấy đổi mới sáng tạo làm động lực. Sự kiện được kỳ vọng đóng góp vào quá trình định hình tư duy và giải pháp cho xã hội AI tại Việt Nam trong những năm tới.