Gặp gỡ giảng viên nguồn đứng sau hai Giải Nhất Hội nghị Sinh viên NCKH năm 2026

Từng là học sinh chuyên Toán Trường THPT Chuyên Phan Bội Châu (Nghệ An), giành giải Nhì Học sinh giỏi quốc gia môn Toán, tốt nghiệp thủ khoa chương trình tài năng của Đại học Bách khoa Hà Nội với CPA 3.95/4.0, ThS. Hồ Viết Đức Lương hiện là giảng viên nguồn của Khoa Khoa học Máy tính, Trường Công nghệ Thông tin và Truyền thông, Đại học Bách khoa Hà Nội. 

Điều khiến người đối diện ấn tượng ở chàng giảng viên trẻ không chỉ là bảng thành tích nổi bật, mà còn là sự điềm tĩnh, chân thành khi nói về nghề “lái đò”, nghiên cứu khoa học và hành trình trưởng thành của chính mình.

Những cảm xúc đầu tiên của nghề giáo

- Từ một học sinh chuyên Toán nổi tiếng với loạt thành tích ấn tượng, thường được nhắc đến với danh xưng “cậu bé Toán học”, liệu rẽ hướng theo đuổi Khoa học máy tính có phải “plot twist” với bạn? 

* Tôi nghĩ nhiều người khá bất ngờ khi tôi không phát triển theo hướng Toán thuần túy. Nhưng tôi không rời xa Toán, chỉ đưa tư duy Toán học vào những bài toán ứng dụng hơn thôi! 

Đam mê Toán học của tôi được ảnh hưởng từ mẹ, là giáo viên Toán tiểu học. Từ nhỏ, tôi đã quen trong nhà lúc nào cũng có giáo án, phấn bảng và... những bài toán.

Tôi thích cảm giác giải được một bài khó lắm! Ngồi “bí” rất lâu, thử sai liên tục, xong đến lúc nghĩ ra thì nó “đã” cực kỳ!

Khi vào Đại học Bách khoa Hà Nội, tôi nhận ra AI và Khoa học dữ liệu là môi trường phù hợp để tiếp tục sử dụng nền tảng Toán học, từ xác suất, thống kê, tối ưu hóa đến tư duy thuật toán, nhưng gắn với các mô hình và hệ thống có thể giải quyết những vấn đề thực tế.

-  Hiện nay, hướng nghiên cứu của Đức Lương đang tập trung vào lĩnh vực nào? 

* Hướng nghiên cứu của tôi tập trung vào việc ứng dụng AI, học máy và tối ưu hóa để nâng cao hiệu quả của các hệ thống kỹ thuật thông minh. 

Một phần công việc liên quan đến các hệ thống truyền thông không dây thế hệ mới như 5G, 6G, nơi các bài toán tối ưu cấu hình, phân bổ tài nguyên và điều chỉnh tín hiệu thường có độ phức tạp rất cao. 

Bên cạnh đó, tôi cũng quan tâm đến các thuật toán tiến hóa - nhóm phương pháp lấy cảm hứng từ quá trình chọn lọc và thích nghi trong tự nhiên để tìm lời giải tốt cho những bài toán khó. Như cô hướng dẫn của tôi, GS. Huỳnh Thị Thanh Bình, từng chia sẻ, tối ưu hóa nhiều khi là học cách “thuận theo tự nhiên”: Quan sát quy luật, mô hình hóa vấn đề và từng bước cải thiện lời giải một cách có hệ thống. 

Gần đây, tôi cũng có một số kết quả nghiên cứu hợp tác trong lĩnh vực ứng dụng mạng nơ ron đồ thị và công nghệ thị giác máy tính trong y học phân tử.
  - Bạn vừa nhắc đến GS. Huỳnh Thị Thanh Bình. Cô có ảnh hưởng đến bạn như thế nào?

* Trong quá trình học tập và nghiên cứu, người có ảnh hưởng lớn với tôi là GS. Huỳnh Thị Thanh Bình - nhà khoa học có nhiều đóng góp trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, tối ưu hóa và tính toán tiến hóa.

Với nhiều thế hệ sinh viên, cô vừa là người hướng dẫn chuyên môn, vừa là người luôn quan tâm, tạo cơ hội, hỗ trợ kịp thời và giúp đỡ các bạn trong những giai đoạn khó khăn. 

Cô luôn quan tâm, luôn là điểm tựa cho học trò. Từ cô, tôi học được sự nghiêm túc trong nghiên cứu, sự bền bỉ khi theo đuổi bài toán khó và cả trách nhiệm của một người thầy đối với sinh viên. Tôi may mắn vì có cô đồng hành!
 
- Vậy khi “hoán đổi” vị trí, từ một sinh viên nhận được sự đồng hành của thầy, cô giáo Bách khoa, trở thành giảng viên nguồn dẫn dắt các thế hệ sinh viên hậu bối, cảm xúc của bạn thế nào?

* Thật ra lần đầu lên lớp, đứng trên bục giảng, tôi không run và cũng không quá áp lực. Vi mẹ tôi là giáo viên, từ nhỏ tôi đã quen với không khí lớp học. Tôi hay nói vui rằng mình lên giảng đường từ khi còn ở trong bụng mẹ. (cười)

Song, chỉ khi chính mình đứng trên bục giảng, tôi mới thật sự hiểu cảm giác của thầy, cô. Một bài giảng không chỉ là truyền đạt đủ nội dung đã chuẩn bị, mà còn là quá trình quan sát và điều chỉnh liên tục: Sinh viên có theo kịp không, ví dụ đưa ra đã phù hợp chưa, cách diễn đạt có giúp các bạn hiểu đúng bản chất vấn đề không,...Cảm giác nhìn vào ánh mắt của sinh viên trong lớp khiến tôi nhận ra rằng dạy học là một công việc đòi hỏi sự tập trung, tinh tế và trách nhiệm rất lớn.

Học tập và làm việc tại Đại học Bách khoa Hà Nội, tôi được rèn luyện trong môi trường đề cao sự nghiêm túc, tư duy hệ thống và văn hóa “học thật, làm thật”. Khi trở thành giảng viên tại chính nơi mình từng học tập, tôi ý thức rõ hơn mình phải có trách nhiệm tiếp nối, dẫn dắt sinh viên như cách các thầy, cô Bách khoa đã từng dìu dắt mình.

Điều quý giá nhất là sự trưởng thành của sinh viên 

- Sinh năm 2002, có lẽ Lương là một trong những giảng viên nguồn trẻ nhất hiện nay của Đại học Bách khoa Hà Nội. Liệu đó có phải lợi thế để bạn dễ kết nối hơn với sinh viên?

* Khoảng cách tuổi tác chắc chắn là một lợi thế, vì tôi còn hiểu khá rõ những áp lực của sinh viên khi học tập, thi cử và bắt đầu làm nghiên cứu. 

Điều đó giúp tôi dễ trao đổi với các bạn theo cách gần gũi hơn, nhưng vẫn giữ sự nghiêm túc cần thiết trong công việc.
  - Được biết năm nay là năm thứ hai Lương đồng hành cùng sinh viên NCKH với vai trò giảng viên hướng dẫn. Có thành tích nổi bật nào của “thầy giáo GenZ” và sinh viên tại Hội nghị Sinh viên NCKH 2026 muốn chia sẻ với độc giả không?

* Năm nay tôi có cơ hội đồng hành với nhiều nhóm sinh viên của Trường Công nghệ Thông tin và Truyền thông, trong đó có hai đề tài đạt Giải Nhất cấp Đại học, ngoài ra còn có nhóm đạt Giải Ba và giải phụ.

Đề tài giải Nhất đầu tiên thuộc phân ban Công nghệ Thông tin: “Compiler Bug Discovery via Multi-Objective Evolution with Code Language Models and Feedback-Driven Self-Repair”; tập trung vào việc phát hiện lỗi trong trình biên dịch - phần mềm dùng để chuyển mã nguồn thành chương trình máy tính có thể thực thi.

Kết quả của nghiên cứu còn được đề xuất giải thưởng Bài báo Xuất sắc nhất tại Hội nghị quốc tế GECCO 2026, là hội nghị Rank A đầu ngành Tính toán tiến hóa.

Đề tài thứ hai là “Offline Pre-Optimization of Movable Antenna and Reconfigurable Intelligent Surface Configurations for High-Performance 6G Wireless Systems Based on Evolutionary Multitasking”, đạt Giải Nhất cấp Đại học trong lĩnh vực Kỹ thuật Truyền thông; liên quan đến hệ thống truyền thông không dây 6G. 

Trong các hệ thống này, ăng-ten có thể dịch chuyển vị trí và bề mặt phản xạ thông minh có thể điều chỉnh tín hiệu để cải thiện chất lượng truyền thông. Bài toán khó ở đây là có quá nhiều cấu hình cần tối ưu. 

Trong quá trình hướng dẫn sinh viên, tôi cố gắng cùng các bạn đi từ việc hiểu bài toán, đọc tài liệu nền tảng, xác định khoảng trống nghiên cứu đến xây dựng phương pháp và kiểm chứng bằng thực nghiệm. Sinh viên CNTT&TT rất năng động, chủ động tiếp cận với những công nghệ mới chứ không dừng ở việc sử dụng công cụ có sẵn; có khả năng đặt câu hỏi nghiên cứu, phân tích bản chất vấn đề và chứng minh đóng góp của mình một cách nghiêm túc.
  - Gặp gỡ, trò chuyện với thầy giáo Đức Lương, cảm nhận bạn là người khá… hiền. Có bao giờ thầy Lương cáu với sinh viên?

* Có chứ! Có lần sinh viên còn đùa: Bị thầy Lương mắng đến tận đêm! (cười)

Trước ngày thuyết trình đề tài trước hội đồng Hội nghị Sinh viên NCKH vừa rồi, thầy, trò phải ngồi với nhau tới tận khuya để cùng các nhóm trình bày thử và góp ý nội dung chuyên môn, cách thuyết trình,... Có những phần tôi góp ý khá nghiêm, vì muốn bài trình bày thật chặt chẽ và xứng đáng với công sức sinh viên bỏ ra.

Điều khiến tôi trân trọng nhất là các bạn không vì những góp ý nghiêm khắc đó mà nản chí. Ngược lại, các bạn biến nó thành động lực để luyện tập và hoàn thiện hơn. Giải thưởng là kết quả, nhưng sự trưởng thành của các bạn mới là điều đáng quý nhất!

- Cảm ơn Lương về những chia sẻ chân thành và đầy cảm hứng. Chúc bạn sẽ tiếp tục giữ vững tinh thần học hỏi, nghiên cứu và có một hành trình thật rực rỡ cùng Đại học Bách khoa Hà Nội!
 

Bến đỗ sự nghiệp mang tên Đại học Bách khoa Hà Nội   “Sau khi chính thức nhận bằng thạc sĩ Khoa học dữ liệu, tôi dự định tiếp tục theo học tiến sĩ để đi sâu hơn vào các hướng nghiên cứu mà mình đang theo đuổi, đặc biệt là AI, khoa học dữ liệu, tối ưu hóa và ứng dụng trong các hệ thống kỹ thuật hiện đại. Trong 5 năm tới, mục tiêu lớn nhất của tôi là nâng cao năng lực, tiếp tục phát triển năng lực nghiên cứu và có thể gắn bó chính thức với Đại học Bách khoa Hà Nội trong vai trò giảng viên.  Đại học Bách khoa Hà Nội là nơi tôi muốn phát triển sự nghiệp của mình. Tôi hy vọng mình có thể đồng hành với những sứ mệnh của Bách khoa Hà Nội: Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và đóng góp cho sự phát triển của đất nước!”   ThS. Hồ Viết Đức Lương - Giảng viên nguồn Trường Công nghệ Thông tin và Truyền thông, Đại học Bách khoa Hà Nội