Chàng trai Vật lý kỹ thuật “hack” thời gian tại Bách khoa Hà Nội

Nguyễn Phúc Vinh, chàng trai ngành Vật lý Kỹ thuật (PH1), Khoa Vật lý Kỹ thuật, Đại học Bách khoa Hà Nội vừa hoàn tất hành trình cử nhân của mình trong 3,5 năm, sớm hơn 1 học kỳ. Bạn bè hay nói vui Vinh là chàng trai “hack” thời gian học tập ở Bách khoa! Với bảng điểm CPA 3.69/4.0 cùng một số kết quả được công bố trên tạp chí quốc tế, Phúc Vinh là một sinh viên xuất sắc kể chuyện về cách tiếp cận hướng nghiên cứu vật lý hiện đại qua lăng kính của sự đam mê và lòng kiên trì.

Bản giao hưởng giữa lý thuyết và thực tiễn

Là cựu học sinh lớp chuyên Lý K34 của Trường THPT Chuyên Khoa học Tự nhiên, Nguyễn Phúc Vinh sớm làm quen với những phương trình của các định luật chi phối chuyển động hay các mô hình lý thuyết trừu tượng. Tuy nhiên, Vinh vẫn luôn băn khoăn về việc đưa những công thức trên trang giấy vào mô tả nhịp sống thực tế. Sự lựa chọn ngành Vật lý kỹ thuật - PH1, Khoa Vật lý kỹ thuật, Bách khoa Hà Nội giống như một lựa chọn để đi tìm đáp án cho câu hỏi lớn đó.
 

Đối với chàng trai Bách khoa, Vật lý Kỹ thuật sở hữu sức hút riêng biệt nhờ lộ trình đào tạo song hành, vừa củng cố tư duy vật lý chuyên sâu qua các học phần Trường điện từ hay Vật lý thống kê, vừa đón đầu xu thế công nghệ thông qua các môn học như: Vật lý laser và Công nghệ Vi điện tử. Phúc Vinh bước qua cánh cổng Parabol để thực hiện cuộc chuyển hóa bản thân: Làm rõ và hiểu sâu hơn kiến thức hàn lâm thông qua các giải pháp kỹ thuật hữu hình.

Vinh xác lập một chiến lược cá nhân nhằm thu hẹp khoảng cách giữa giảng đường và phòng thí nghiệm. Việc tăng tốc hoàn thành các môn học lý thuyết giúp Vinh tạo quỹ thời gian quý báu cho nghiên cứu chuyên sâu, tinh chỉnh các thuật toán tối ưu hay xây dựng mô hình mô phỏng điện từ trường. Những buổi chiều muộn thực hành tại phòng Lab, khi tiếng quạt tản nhiệt của máy tính chạy mô phỏng hòa cùng âm thanh của hệ chân không của kính hiển vi điện tử (SEM) và máy phân tích quang phổ UV-Vis bên cạnh, chính là lúc Vinh thấy Vật lý "sống" động nhất.

Những tháng ngày học tập của Phúc Vinh tại Khoa Vật lý Kỹ thuật gắn liền với những trải nghiệm thực nghiệm đầy thử thách. Chàng sinh viên Bách khoa nhớ mãi khoảnh khắc lần đầu vận hành các hệ thống phân tích hiện đại trong học phần Đồ án 2. Việc trực tiếp “chạm” vào cấu trúc của vật liệu, quan sát cách các thông số thay đổi theo từng quy trình chế tạo đã giúp cậu thấu hiểu mối liên hệ mật thiết giữa lý thuyết và thực hành. Vật lý kỹ thuật trong mắt Vinh không hề xa vời, nó là công cụ hữu ích cho phát triển công nghệ mũi nhọn mà thế giới hiện đang theo đuổi. Sự hào hứng đó lan tỏa vào từng bài giảng của Thầy - Cô, qua từng buổi thảo luận trong nhóm nghiên cứu, biến những giờ học căng thẳng thành động lực và cơ sở của sự khám phá và sáng tạo không ngừng.
 

"Mái nhà" Vật lý kỹ thuật và những bước chân vào thế giới vật liệu thông minh

Thông thường, sự trưởng thành của một sinh viên tại Đại học Bách khoa Hà Nội chưa bao giờ là kết quả của sự đơn độc. Phúc Vinh luôn nhắc về Khoa Vật lý Kỹ thuật và Viện Khoa học Vật liệu (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) như một gia đình lớn, nơi các thế hệ thầy trò cùng nhau trao đổi để tìm ra lời giải cho những bài toán mới và khó.

Trong lĩnh vực nghiên cứu về Vật liệu biến hóa (Metamaterials), sự hướng dẫn của GS. Vũ Đình Lãm cùng nhóm nghiên cứu từ năm thứ Ba đại học đã định hình nên tư duy hệ thống cho một "kỹ sư nghiên cứu". Làm việc trong môi trường hiện đại tại Học viện Khoa học và Công nghệ, Vinh học được rằng một công trình giá trị đòi hỏi sự chặt chẽ trong phản biện và là kết quả của tinh thần hiệp lực tập thể.

Suốt quá trình hoàn thiện Đồ án tốt nghiệp, Vinh đã được tiếp xúc và làm việc thường xuyên với các nhà khoa học thuộc Nhóm nghiên cứu tại Viện Khoa học vật liệu (PGS. Bùi Xuân Khuyến hay TS. Bùi Sơn Tùng) và được hỗ trợ từ GS. YoungPak Lee (Đại Học Hanyang – Hàn Quốc). Đây là những người thầy đã chỉ dạy Vinh từng bước cách hoàn thiện một bản thảo trên tạp chí quốc tế, kỹ năng thuyết trình khoa học, là bệ phóng niềm tin giúp một sinh viên trẻ vượt qua áp lực khi gặp hướng nghiên cứu mới.

Kết quả của sự đồng lòng đó là những công trình được đăng tải trên các tạp chí uy tín như Photonics hay Physica Scripta. Nghiên cứu về vật liệu biến hóa hấp thụ dải rộng tích hợp VO2 cho vùng sóng Terahertz hay các cấu trúc ngụy trang sóng vi ba - nghe có vẻ giống trong các bộ phim viễn tưởng - nhưng với Vinh, đó là thử thách lớn cần vượt qua nếu muốn đóng góp cho sự phát triển của công nghệ quốc phòng và bảo mật thông tin quốc gia. Do đó, cảm giác nhìn thấy những cấu trúc vật liệu thông minh dần hình thành trên môi trường số, chuẩn bị cho những bước tiến thực tiễn, luôn mang lại cho Vinh động lực phấn đấu to lớn.

Điều đặc biệt trong hồ sơ của Vinh là sự giao thoa liên ngành mạnh mẽ. Ngành Vật lý kỹ thuật - PH1 đã trang bị cho cậu nền tảng lý thuyết sâu sắc cùng kỹ năng lập trình nhạy bén. Phúc Vinh không bị bó hẹp trong các định luật vật lý thuần túy mà chủ động ứng dụng Học máy (Machine Learning) để tối ưu hóa trong thiết kế các mô hình vật liệu. Sự kết hợp giữa óc phân tích của một nhà khoa học trẻ và kỹ năng giải quyết vấn đề của tập thể nhóm nghiên cứu mạnh giúp Vinh không bị "ngợp" trước tốc độ phát triển nhanh của xu hướng công nghệ mới.
 

Tại Bách khoa Hà Nội, sinh viên được rèn luyện toàn diện, để đưa ra các giải pháp tổng thể thay vì chỉ đi tìm những đáp án có sẵn trong sách giáo khoa. Chính bản sắc riêng biệt này đã giúp các sinh viên như Phúc Vinh giành giải Nhất Olympic Vật lý sinh viên toàn quốc năm 2024, một dấu mốc khẳng định vị thế của sinh viên Vật lý Kỹ thuật HUST trong quốc gia.

Tư duy Bách khoa và cánh cửa tương lai rộng mở

Nhiều người thường mặc định sinh viên Bách khoa là những "mọt sách" khô khan, nhưng Nguyễn Phúc Vinh lại mang đến một chân dung hoàn toàn khác. Môi trường Bách khoa dạy cậu cách lập kế hoạch chi tiết, phân bổ thời gian hợp lý giữa việc tự học và nghiên cứu tại Lab. Vinh trân trọng tham dự các tiết học trên lớp để có cơ hội trực tiếp tháo gỡ vướng mắc cùng thầy/cô, đồng thời cũng dành thời gian cho những buổi cà phê trò chuyện cùng bạn bè. Chính trong những không gian cởi mở ấy, các nút thắt kiến thức dần được khơi thông, nhường chỗ cho những ý tưởng sáng tạo mới cần được kiểm chứng.

Sự trưởng thành của Vinh còn được bồi đắp qua những hoạt động ngoại khóa giao lưu học thuật quốc tế. Chuyến đi “Hành trình đỏ” tại Trung Quốc đã giúp Vinn hiểu rõ hơn về văn hóa và chiến lược Khoa học – công nghệ của họ đang tập trung mạnh vào trí tuệ nhân tạo và xe điện. Một số kỹ năng mềm để thích ứng với môi trường làm việc quốc tế có thể rút ra như: hợp tác liên ngành và kiên trì thực hiện mục tiêu đặt ra. Phúc Vinh tự nhận thức rằng, kiến thức chuyên môn dù quan trọng cũng cần đi đôi với trách nhiệm phục vụ cộng đồng và khả năng truyền đạt ý tưởng hiệu quả.
 

Khi được hỏi về cơ hội nghề nghiệp của ngành Vật lý, Vinh khẳng định tấm bằng PH1 chính là tấm "giấy thông hành" uy lực để bước vào các hệ sinh thái công nghệ cao. Sinh viên ngành Vật lý kỹ thuật đang được các tập đoàn lớn như Samsung, Viettel, VinES hay các doanh nghiệp dẫn đầu về bán dẫn và năng lượng mới như Seoul Semiconductor, BoViet, Qorvo, LG Innotek săn đón. Tư duy logic chặt chẽ cùng khả năng thích ứng nhanh cho phép họ đảm nhận nhiều vị trí từ Kỹ sư R&D, Kỹ sư Vận hành đến Kỹ sư Đảm bảo chất lượng (QA/QC).

Ngay cả trong lĩnh vực ứng dụng tin học cao như mô phỏng số, những sinh viên theo định hướng Vật lý tin học cũng sở hữu lợi thế vượt trội nhờ khả năng biến các mô hình vật lý phức tạp thành các giải pháp kỹ thuật số tối ưu. Với Vinh, cánh cửa sự nghiệp luôn rộng mở đối với những ai sở hữu kiểu tư duy hệ thống đi sâu vào bản chất để giải quyết nhu cầu thực tiễn của đời sống.

Kết thúc hành trình 3,5 năm, Nguyễn Phúc Vinh dự định sẽ tiếp tục tìm kiếm cơ hội để hoàn thiện các nghiên cứu của mình tại các Viện/Trường nghiên cứu chuyên ngành Vật lý - Khoa học vật liệu. Mái nhà Vật lý kỹ thuật Bách khoa luôn là nơi cậu muốn quay trở về, bởi nơi đó đã dạy Vinh biết cách đối mặt với thất bại một cách bình tĩnh, nhẫn nại, khiêm tốn và sống có kỷ luật hơn. Để bản lĩnh dấn bước, mỗi sinh viên đều có thể làm chủ mã nguồn của vạn vật và nắm giữ chiếc chìa khóa để định hình tương lai công nghệ của chính mình