Đại học Bách khoa Hà Nội đề xuất 5 kiến nghị chiến lược nhằm thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ quốc gia

Chiều 1/7, tại Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, GS.TS Lê Anh Tuấn - Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội trình bày tham luận đưa ra 05 kiến nghị chiến lược nhằm thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ quốc gia.
  Trình bày tham luận tại Hội nghị, GS.TS Lê Anh Tuấn - Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết, trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết số 57 và Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị, Đại học Bách khoa Hà Nội đã và đang tái cơ cấu tổ chức, các tổ chức trực thuộc, tái cơ cấu hoạt động tạo nguồn năng lực khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo để xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh ngay trong lòng đại học. Nơi đào tạo trình độ cao, nghiên cứu cơ bản và ứng dụng thực tiễn kết nối liền mạch với nhau, và công nghệ có thể đi từ phòng thí nghiệm ra thị trường một cách nhanh nhất có thể.
  GS.TS Lê Anh Tuấn nêu rõ, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đó được xây dựng trên 03 tầng cơ bản. Tầng nền tảng là tầng tạo ra tri thức và công nghệ nguồn bao gồm các viện nghiên cứu, trung tâm, phòng thí nghiệm trọng điểm, tập trung vào các hướng ưu tiên chiến lược như trí tuệ nhân tạo, an toàn không gian mạng, chip bán dẫn, IoT, năng lượng tái tạo, robotics, vật liệu tiên tiến…

Ở tầng trung gian là mô hình hợp tác giữa đại học và doanh nghiệp thông qua các phòng thí nghiệm hỗn hợp, trung tâm chế thử, nơi nhà nghiên cứu và kỹ sư, chuyên gia của các doanh nghiệp cùng làm việc, chia sẻ thiết bị, cùng giải quyết các bài toán thực tế.

 

Ở tầng thương mại hóa và đầu tư, 02 thiết chế quan trọng đã được hình thành và triển khai tại Đại học Bách khoa Hà Nội. Một là BK-Holdings, công ty theo mô hình Holdings, trên cơ sở nghiên cứu và tham khảo kinh nghiệm của Thanh Hoa Holdings thuộc Đại học Thanh Hoa, Trung Quốc. Hai là BK-Fund, quỹ đầu tư do cộng đồng cựu sinh viên Đại học Bách khoa Hà Nội sáng lập, tập trung đầu tư vào các startup công nghệ giai đoạn sớm từ hệ sinh thái của nhà trường. Đây là cách tiếp cận của đổi mới sáng tạo mở, trong đó doanh nghiệp không còn chỉ đóng vai trò là nhà đầu tư hay nơi nhận đầu ra của nghiên cứu mà trở thành đối tác đồng hành ngay từ khi hình thành ý tưởng.
  Nhằm gắn kết các thành tố, GS.TS Lê Anh Tuấn cho biết, Đại học Bách khoa Hà Nội đang triển khai Không gian đổi mới sáng tạo liên ngành rộng 1.000 m² tại Thư viện Tạ Quang Bửu. Không gian đổi mới sáng tạo liên ngành là hiện thân của mô hình hợp tác 03 nhà: nhà trường, doanh nghiệp và nhà nước.

Mặt khác, Đại học Bách khoa Hà Nội sẽ tập trung vào 04 lĩnh vực mục tiêu trọng điểm gắn với các ưu tiên của quốc gia bao gồm: chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và đô thị thông minh. Về tầm nhìn dài hạn, đến năm 2035, trường đặt mục tiêu xây dựng Công viên đổi mới sáng tạo (Innovation Park).

5 kiến nghị chiến lược để tháo gỡ "điểm nghẽn" khoa học công nghệ

Để tăng tốc hơn nữa phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội Lê Anh Tuấn đề xuất một số kiến nghị chiến lược.

Thứ nhất, đầu tư mạnh cho công nghiệp vật liệu. GS.TS Lê Anh Tuấn nhấn mạnh, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ đạo công nghiệp vật liệu là công nghiệp nền tảng chiến lược của quốc gia. Để hiện thực hóa chủ trương này, cần sớm có những hành động thực thi trong đầu tư mạnh cơ sở vật chất, trong đào tạo trình độ cao, thành lập phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu hiện đại theo mô hình kết nối 03 nhà, cùng với cơ chế học bổng khuyến khích tài năng, cơ chế đãi ngộ thu hút giảng viên, nhà khoa học xuất sắc.

GS.TS Lê Anh Tuấn cho biết, Đại học Bách khoa Hà Nội là cơ sở giáo dục đại học đào tạo luyện kim, vật liệu từ ngày đầu thành lập. Những năm vừa qua, dù khó khăn nhưng trường vẫn duy trì các chương trình đào tạo quan trọng này. Trong thời gian sắp tới cần phải được ưu tiên hơn nữa để thúc đẩy.
  Thứ hai, Đại học Bách khoa Hà Nội kiến nghị cần cải cách thủ tục hành chính. GS.TS Lê Anh Tuấn nêu rõ, mặc dù nhiều chính sách mới về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo đã được ban hành trong thời gian gần đây. Tuy nhiên, quy trình thủ tục hành chính vẫn cần tiếp tục rút ngắn theo hướng một cửa hay “luồng xanh”, đồng thời ưu tiên phân bổ ngân sách trực tiếp cho các đại học nghiên cứu trọng điểm để đảm bảo tính thời sự của dự án.

Thứ ba, hoàn thiện hành lang pháp lý về tài sản trí tuệ. Cần ban hành hướng dẫn chi tiết về định giá tài sản trí tuệ và thủ tục thành lập doanh nghiệp khởi nguồn từ cơ sở giáo dục đại học. Có nhiều sản phẩm nghiên cứu có tiềm năng tốt, có đối tác doanh nghiệp muốn đầu tư nhưng chưa thể triển khai vì thiếu hành lang pháp lý rõ ràng, chấp nhận rủi ro trong định giá và thỏa thuận phân chia lợi ích.

Thứ tư, GS.TS Lê Anh Tuấn kiến nghị, tăng tốc vận hành thực chất quỹ phát triển khoa học và công nghệ, quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia và các thành phố lớn; thúc đẩy nhanh việc thành lập và vận hành quỹ phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo tại cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu với nguồn tài chính đa dạng, có đối ứng từ ngân sách nhà nước làm cơ sở cho định hướng đầu tư trong nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.

Thứ năm, nghiên cứu triển khai chương trình đầu tư trọng điểm quốc gia về phát triển công viên đổi mới sáng tạo (Innovation Park) với giải pháp tại một số đại học hoặc cụm đại học trọng điểm có đủ năng lực dẫn dắt hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Chương trình này cần được xem là đầu tư cho hạ tầng chiến lược của nền kinh tế tri thức với nhiều cơ chế đặc thù và chính sách vượt trội.
  Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá cao các đề xuất, kiến nghị của Đại học Bách khoa Hà Nội. Đồng thời, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị Chính phủ giao Bộ Giáo dục và Đào tạo cho phép Đại học Bách khoa Hà Nội thực hiện ngay các kiến nghị này trong phạm vi nhà trường với lộ trình thời gian cụ thể. Nhà trường cần được ưu tiên về cơ chế, chính sách, nguồn lực và nguồn vốn để triển khai thí điểm. Sau 03 năm tiến hành tổng kết, nếu đạt kết quả khả quan nên xem xét nhân rộng mô hình ra phạm vi quốc gia.