Đồ án vang nhịp chạm bạc Đồng Xâm giành học bổng “Gắn kết quê hương” Bách khoa Hà Nội

Với cô gái Bách khoa Đặng Liên, nghề chạm bạc ở quê hương Đồng Xâm là một phần của tâm hồn, là sợi dây kết nối cô với cội nguồn tổ tiên. Chính những rung cảm đầu đời ấy đã trở thành kim chỉ nam cho mọi bước đi sau này, ngay cả khi Liên quyết định đặt chân vào ngôi trường kỹ thuật Đại học Bách khoa Hà Nội để theo đuổi ngành Thiết kế thời trang, Khoa Dệt May, Da giầy và Thời trang, Trường Vật liệu. Sau 4 năm học tập, Liên xuất sắc bảo vệ đồ án tốt nghiệp đưa kỹ thuật chạm bạc Đồng Xâm vào thời trang đương đại, giành học bổng “Gắn kết quê hương” Bách khoa Hà Nội.

Nét gò đúc của cha ông và bản lĩnh nhà thiết kế Bách khoa

Đặng Liên quê ở Thái Bình (nay là tỉnh Hưng Yên), lớn lên cùng hình ảnh ông ngoại và bác tỉ mỉ gò đúc từng chi tiết hoa văn nhỏ xíu. Thanh âm gắn liền với tuổi thơ của cô gái là nhịp chạm đều đặn bên bễ lò rực lửa của người thân tại làng nghề chạm bạc Đồng Xâm. Những buổi chiều ngồi quan sát đôi bàn tay chai sần nhưng vô cùng khéo léo biến những miếng kim loại vô tri thành tác phẩm nghệ thuật, hay những đêm phụ giúp mẹ đóng hàng gấp cho kịp chuyến xe đã gieo vào lòng Liên niềm say mê với những giá trị truyền thống.

Quyết định theo học thời trang tại một ngôi trường số 1 về kỹ thuật công nghệ Đại học Bách khoa Hà Nội của Đặng Liên xuất phát từ khát khao hiểu nghề một cách thực tế và sâu sắc. Liên quan niệm  thời trang cần sự kết hợp giữa ý tưởng thẩm mỹ và cấu trúc kỹ thuật chắc chắn, cùng khả năng đưa thiết kế ra đời thật để phục vụ con người.
 

4 năm học tại Bách khoa đã rèn luyện cho Liên tư duy hệ thống, sự kiên trì thực hiện sản phẩm hoàn chỉnh thay vì chỉ dừng lại ở những phác thảo trên giấy. Ở Bách khoa, mỗi ý tưởng đều phải trả lời được câu hỏi: Làm thế nào để thành sản phẩm thật? Vật liệu gì? Cấu trúc ra sao? Vận hành thế nào? Tư duy rõ ràng, sự kiên trì, khả năng làm việc đến cùng… dần trở thành “chất nền” cho một sinh viên thời trang Đặng Liên tưởng như rất “nghệ”.

Liên luôn nỗ lực dung hòa tính kỹ thuật khô khan với tâm hồn nghệ sĩ bay bổng. Cô thường bắt đầu các ý tưởng của mình bằng việc đặt câu hỏi về cách người mặc sử dụng trang phục, biến đổi hình dáng ra sao để tối ưu hóa giá trị sử dụng, hướng tới sự phát triển bền vững. Sự nghiêm túc này giúp Liên gặt hái được những thành tựu nghiên cứu khoa học ấn tượng: Bài báo trên Tạp chí Khoa học và Công nghệ (JST) về thời trang đa chức năng.

Nhớ lại những ngày thực hiện nghiên cứu, Liên và nhóm từng loay hoay giữa việc giữ nguyên hay cách điệu. Nếu giữ nguyên, thiết kế dễ trở nên nặng tính trang trí. Nếu thay đổi quá nhiều, tinh thần truyền thống lại biến mất. Chỉ khi thực sự hiểu về họa tiết, về ý nghĩa và cấu trúc của nó, nhóm mới tìm được cách đưa vào thiết kế một cách tự nhiên.. Dưới sự dẫn dắt của cô giáo TS. Lê Khánh Trang cùng hai người bạn thân, nhóm đã cùng nhau thấu hiểu ý nghĩa sâu xa của từng hoa văn để tìm ra hướng đi đúng đắn, ghi dấu ấn tại Hội nghị Thiết kế quốc tế về đổi mới liên ngành tích hợp 2024. 
 

Cùng đó,  Liên luôn mỉm cười khi nhớ lại tinh thần đồng đội được tôi luyện qua những thời điểm chạy deadline ròng rã để hoàn thiện poster tham dự Hội nghị Sinh viên nghiên cứu khoa học lần thứ 42. Đây chính là sản phẩm phát triển từ bài báo cô gái Đặng Liên đăng trên JST trước đó. Áp lực về thời gian và những cuộc tranh luận cuối cùng đều tan biến khi sản phẩm chỉn chu được ra mắt trước hội đồng.

Khát vọng vươn tầm quốc tế của cô gái Bách khoa còn thể hiện qua Hội thảo quốc tế năm 2024 về kết nối bền vững, văn hóa và sáng tạo, sự kiện do giảng viên Bách khoa Hà Nội kết hợp với giảng viên YUNTECH (Đài Loan) tổ chức, tạo cơ hội để sinh viên hai bên cùng trao đổi văn hóa và làm việc chung. Nhóm của Liên đã sử dụng trí tuệ nhân tạo để chuyển đổi ý tưởng thiết kế trang phục nam từ văn hóa Chăm bản vẽ 2D sang mô phỏng 3D, tạo nên sự kết nối tuyệt vời bằng ngôn ngữ thiết kế chung, vượt qua rào cản về ngôn ngữ.

"Ba mùa một tiếng chạm" - Lời hồi đáp dành cho nguồn cội

Đồ án tốt nghiệp mang tên “Ba mùa một tiếng chạm” của Đặng Liên chính là kết tinh của niềm trăn trở về việc giữ gìn nghề truyền thống đang dần bị lãng quên theo thời gian. Liên quyết định đưa kỹ thuật chạm bạc Đồng Xâm vào thời trang đương đại, biến những chi tiết kim loại tinh xảo thành điểm nhấn trên trang phục ứng dụng.
 

Chặng đường thực hiện đồ án đòi hỏi sự đầu tư công sức rất lớn, đặc biệt là những chuyến đi lại liên tục giữa Hà Nội và quê nhà để làm việc trực tiếp cùng các nghệ nhân. Không còn là những lần đứng nhìn từ xa như khi còn nhỏ, cô được nghe, được hỏi, được thử, được sai. Những chi tiết chạm bạc được đưa vào thiết kế thời trang hiện đại - vừa giữ được tinh thần thủ công, vừa có khả năng ứng dụng.

Có những chi tiết phải làm đi làm lại nhiều lần. Có những lúc ý tưởng chưa ra hình, sản phẩm chưa đạt được cảm giác mong muốn. Nhưng chính những lần thử ấy giúp Liên hiểu sâu hơn về nghề về kỹ thuật, nhịp làm việc, sự kiên nhẫn và cách người thợ đặt tâm vào từng chi tiết. Cô gái nghiên cứu kết nối giữa nhà thiết kế và nghệ nhân để sản phẩm truyền thống có thể bước vào đời sống hiện đại theo cách linh hoạt hơn.

Những bữa cơm mẹ nấu và không khí gia đình ấm cúng mỗi khi trở về đã giúp Liên cân bằng lại những cảm xúc chênh vênh nơi phố thị, tiếp thêm sức mạnh để hoàn thành mục tiêu.
 

Đồ án “Ba mùa một tiếng chạm” của Đặng Liên tập trung giải quyết bài toán làm mới và mở rộng đầu ra cho làng nghề truyền thống bằng cách tạo ra các sản phẩm có tính thẩm mỹ và ứng dụng cao, giúp làng nghề tiếp cận thế hệ trẻ. Khi bảo vệ đồ án trước Hội đồng, gặp phải những câu hỏi hóc búa về tính khả thi trong sản xuất, Liên tự tin khẳng định niềm tin vào hướng đi bền vững của mình. Sự hỗ trợ của cô giáo ThS. Ngô Thị Quỳnh Chi đóng vai trò then chốt trong thành công của Liên. Cô luôn đẩy Liên ra khỏi vùng an toàn, buộc học trò phải vượt qua những giới hạn vốn có.

Những phản biện hóc búa về tính khả thi trong sản xuất trở thành động lực để Liên hoàn thiện tư duy của một nhà thiết kế có trách nhiệm với cộng đồng. Với cô, tình yêu quê hương nằm ở sự kiên trì giữ lại những điều rất nhỏ trong từng đường may, từng bề mặt sản phẩm và từng họa tiết chạm khắc thủ công.

Gắn kết quê hương - Nhịp cầu tri ân, khát vọng bền vững

Những nỗ lực mong muốn đóng góp cho sự phát triển của quê hương của Liên với đồ án tốt nghiệp “Ba mùa một tiếng chạm” đã được Đại học Bách khoa Hà Nội ghi nhận qua học bổng Gắn kết quê hương. Đây là chương trình học bổng dành cho những sinh viên có kết quả học tập đạt mức CPA từ 2.5 trở lên cùng đồ án tốt nghiệp mang lại lợi ích thiết thực cho sự phát triển của địa phương.
 

Với Liên, khoảnh khắc biết mình đạt học bổng là lúc cô thầm cảm ơn những lời góp ý chân tình của thầy, cô giáo Bách khoa - những người định hướng sinh viên về trách nhiệm với cộng đồng thông qua câu hỏi về ý nghĩa thực tế của từng việc sinh viên làm. Áp lực từ những yêu cầu khắt khe ấy chính là động lực để một sinh viên thiết kế thời trang như Liên trưởng thành hơn, biết trân trọng gốc rễ và luôn ý thức về giá trị mình đóng góp.

Với mức hỗ trợ 5 triệu đồng, Liên đã sử dụng toàn bộ số tiền để chi trả cho việc đi lại, mua vật liệu và thực hiện nhiều mẫu thử cho đến khi đạt được độ tinh tế như mong muốn. Số tiền này mang ý nghĩa động viên tinh thần sâu sắc, giúp cô có cơ hội thực hiện hóa ý tưởng một cách cẩn thận và thực tế nhất. Học bổng “Gắn kết quê hương” như một lời khẳng định về trách nhiệm xã hội của Bách khoa Hà Nội, tạo sợi dây gắn kết giữa nghiên cứu của sinh viên với hoạt động sản xuất tại các địa phương nhằm thúc đẩy quá trình hiện đại hóa đất nước.

Sau khi tốt nghiệp, Đặng Liên hiện đang làm việc tại Công ty cổ phần thời trang Yody, bắt đầu bước chân vào thực tế để hiểu rõ cách vận hành của ngành công nghiệp này. Ý định quay lại với các dự án gắn với quê hương trong cô gái Bách khoa vẫn còn đó, nhưng được đặt trong một tầm nhìn bền vững hơn. Cô muốn hiểu rõ thị trường, hiểu cách một sản phẩm đi vào đời sống, trước khi bắt tay vào những kế hoạch lớn hơn.
 

Con đường phía trước của Liên vẫn tiếp nối với tình yêu những nhịp búa của ông, của bác… Và tình yêu quê hương - với Liên - là cách cô kiên trì giữ lại những chi tiết nhỏ trong từng thiết kế: Một bề mặt, một họa tiết, một kỹ thuật thủ công,… thêu dệt nên những bản tình ca thời trang mang đậm lòng biết ơn nguồn cội.

Những thứ tưởng chừng rất nhỏ ấy - với sự khuyến khích kịp thời của thầy, cô giáo, của học bổng “Gắn kết quê hương” Đại học Bách khoa Hà Nội - lại có thể trở thành một hướng đi.